KHANḒISO YA PHANDO 2026

Bugu ntswa i pembelela tshikolobulasi tsha Soweto

Vho Phakama Mbonambi

Bugu ntswa ya Nganea dza Soweto: Nganea dza u kondelela, U tanganedza na Fhulufhelo amba zwitori zwa u tutuwedza Vhathu vha Soweto.ndeme khulu vhukuma i fara mafhungo a vhukuma a vhathu vha Soweta vhe vha hana u neta, naho vhutshilo ho vha vhu tshi kona hani.

Soweto Stories: Tales of Resilience, Humor and Hope i na mafhungo a uuwedzaho a 21 a vhathu vhe vha aluwa nga fhasi ha muvhuso wa khethululo nahone vha takuwa vha ranga phana kha zwa mabindu, mishumo ya tshitshavha na vhulwelambofholowo.

Havha ndi vhadzulapo vha a Soweto vha murafho wa vhuvhili na wa vhuraru vhane vha ivha uri u lwa na u kunda zwi amba mini.

Muwe wa vhadzudzanyi, Vho V Zwelibanzi vho amba uri: “Hezwi ndi zwiori zwa vhathu vhe vha alutshela nuni dzo alaho nga vhathu dza kamara mbili na dza kamara na, he vha vha vha tshi eela fhasi kha fuloro henefho kha kamara dza u ela dze dza vha dzi tshi shandukiswa dza vho vha kamara dza u eela vhusiku.”

“Vho vha vha tshi tshimbila zwiaraani zwi re na buse vha tshi ya zwikoloni he vhadededzi vho ikumedzelaho, naho ho vha hu na hahelelo nnzhi kha Pfunzo ya Vharema, vha vha vho iimisela u vha vhumba uri vha vhe vhawe vhathu vha khwine u fhira zwe siseme ya vha yo lavhelela zwone.”

Mafhungo a muthu ene mue ndi mafhungo a fulufhedzeaho nga ha vhutshilo ha zwikolobulasi. Vhasidzana vho vha vha tshi tea u guda u iimisa vha khwaha na u fhauwa, vha tshi pfukekanya vhukati ha mavemu na vhane vha khou vha ambisa kha khona dzohe. Vhatukana vho vha vha tshi u tinya vhugevhenga, u wana nila dza u ita masheleni nga u rengisa maapula na nuhu zwidimelani ngeno vha tshi khou shavha vhaoli vha thikhithi dza zwidimelani ngauri vho vha vha sa koni u badela mbadelo dza zwidimela.

Fhedzi heyi a si bugu ine ya amba nga ha thambulo. Ndi bugu nga ha fulufhelo na u kunda.

Muwe wa vhadzudzanyi, Thabo Ndabeni o amba uri: “Zwine zwa nga ni mangadza nga ha mushelamulenzhe muwe na muwe ndi u hana havho u idzhenisa kha zwa u ipfela vhuungu.”

"Vho sedza zwiimo zwi sa konadzei vha wana nila dza u shandukisa vhuleme ha vha tshiuuwedzi tsha u oa vhuimo. Vho gonya vha swikela nha ngeno vha sa khou xelelwa nga vhukoni havho ha u wana miswaswo kha zwithu zwi sa pfali zwa vhutshilo."

Bugu i katela zwifanyiso zwo nakaho zwo dzhiiwaho nga Lehlohonolo Khoza, muswa we a vha e mufodi we a dzhia Soweto sa zwine ya vha zwone amusi – tshikolobulasi tshine tsha vha na vhutshilo na u bvelela hune miloro ya vhumbwa hone nahone hune vhukoni ha kona u bvelela.

Vhawe vha vhathu vhane vha khou kovhelana zwiori zwavho kha bugu iyi ndi Mubishopo Muhulwane Vho Thabo Makgoba, Vho Motsumi Makhene, Vho Sibongile Mkhabela, Vho Oupa Ngwenya, Vho Fanyana Daniel Mazibuko, Vho Khalipha Eddie Mbalo na Vho Miriam Tladi.

Dokotela Vho Mokaba Mokgatle, vhe vha aluwa fhaa tshikolobulasi tsha Naledi, tshine tsha vha tshipia tsha vhukovhela ha Soweto, vho zwi vhea zwavhui kha tshiori tshavho musi vha tshi ri: “Ndi oa vhavhali vhane vha vha vhathu vhaswa vha tshi pfesesa tshiwe tshithu tsha ndeme: ro vha ri si zwipondwa zwo lindelaho u tshidzwa. Ro vha ri murafho wo aluwaho u tshi tamba khororo na bola ya milenzhe, ri tshi rengisa maapula na u una zwiambaro u bva kule, u guda nyambo nnzhi khathihi na u bveledza dziwe nyambo ntswa, ri tshi guda nga maana naho pfunzo ya hone yo vha i si yavhui khathihi na u fhaa zwitshavha zwo khwahaho naho ro vha ro khethekanywa u ya nga luambo.” 

 

Vhadzudzanyi vha fulufhela uri bugu iyi i o eletshedza vhaswa vha amusi khathihi na u vha uuwedza uri vha vhale na u wala zwiori zwavho zwa nga ha vhupo ha Soweto. Bugu iyi i rengiswa nga masheleni a swikaho R260 kha mavhengele ohe mahulwane a bugu, hu tshi katelwa na Xarra Books khathihi na Takealot.

Ngauralo, vha na tshiori tshavho tsha nga ha vhupo ha Soweto tshine vha tama u ri kovhela? Vhadzudzanyi vha khou oa hu tshi vha na mawe maipfi manzhi ane vha nga a dzhenisa kha khandiso dzi aho.

Arali vho aluwa Soweto nahone vha na tshiori tsha nga ha u konelela, tsengenedzo kana fulufhelo, kha vha tshi rumele kha submissions@sowetostories.co.za. Tshiori tshavho tshi nga uuwedza murafho u tevhelaho.

Rural development
Share this page