U bveledza miloro nga muthihi nga muthihi

Vhukati ha vhupo ha mahayani ha Ladysmith kha ḽa KwaZulu-Natal, Vho Nosipho Mdakane vha khou ṱavha zwithu zwinzhi zwine zwa fhira u sokou ṱavha maluvha fhedzi – vha khou bveledza miloro nga kha bindu ḽavho, Izimbali Growers.

Musi vhe na miṅwaha ya 39, avha vhe vha vha vhe muḓivhi wa mishumo ya zwa u fhaṱa vho shandukisa tshipiḓa tsha mavu tsha vho vha bulasi ya maluvha i shumaho zwavhuḓi.

Vho-Mdakane vhane vha bva fhaḽa Cape Town, vhe nga murahu vha vho ya vha dzula ḓoroboni ya Johannesburg vho mbo ḓi pfulutshela ngei Ladysmith musi mazwale wavho vha mukalaha vha tshi thoma u lwala lwe vha fhedza vha tshi ṱoḓa u ṱhogomelwa.

Lwendo lwavho lwo thoma nga ṅwaha wa 2021 musi munna wavho a tshi vha ṋea tshifhiwa tsha mbeu, vha thoma nga tsimu nthihi ya maluvha a sunflower ye ya vha yone ye ya ṱuṱula dzangalelo ḽavho.

Zwe zwa thoma sa thandela yavho vhone vhaṋe vhe vhoṱhe zwo shanduka nga zwiṱuku zwa vho vha bindu ḽine ḽa nga vha ḽa tshitshavha.

"Ndi nga takalela bindu iḽi ḽi tshi aluwa. Hu na vhafumakadzi vhanzhi vha sa shumi fhano u tou fana na nṋe nahone vha nga kona u tou zwi vhona uri hu na khonadzeo ya mushumo kha khalaṅwaha yoṱhe."

Vho Mdakane vhe vha guda saintsi ya u fhaṱa nahone vha fhedza nga u shuma kha Khoro ya u Redzhisiṱara Vhafhaṱi vha Dzinnḓu ya Lushaka (NHBRC) sa muṱoli phanḓa ha musi vha tshi pfulutshela hune munna wavho a dzula hone vha tenda kha ḽa u lima maluvha nga nḓila ine ya nga vha ya tshifhinga tshilapfu.

Vho amba uri: “Ndi lingedza u sa ḓilemedza. Ndi renga na u engedza lushaka luswa lwa maluvha khalaṅwaha iṅwe na iṅwe.” 

Puloto ya vhuhulu vhu swikaho 6 000 m2 i na ndima dza rathi u ya kha dza sumbe, dzine dza bveledza khaṋo nnzhi.

Mathomoni vho vha vha tshi ṱavha maluvha a sunflower, fhedzi zwino vho no engedza lune vha vho ṱavha dahlias, zinnias, celosia, ranunculus na anemones.

Avha mme a vhana vhavhili, vha ḓitika nga tshumisano ya henefho muṱani nahone vho wana thikhedzo ya muvhuso ya nga ha u vhambadza na u swikela maraga.

Vhubindudzi havhuḓi 

Naho hu na khaedu dzi ngaho u sheledza nga zwanḓa na mutsho une wa si vhe wavhuḓi, Vho Mdakane vha kha ḓi vha na fulufhelo.

"Maluvha ndi vhubindudzi havhuḓi vhukuma. Ndi tshifhiwa tshine tsha dzulela u ṋea. U tou bva kha u thoma nga ndima mbili dza maluvha u ya kha dza 10 nahone zwenezwo zwi bva kha vhubindudzi ha u thoma. Ngauralo, ri khou wana maluvha u bva kha maluvha e ra a ṱavha mathomoni."

Zwazwino musi vha tshi khou ṋetshedza maluvha avho fhethu hune ha farelwa hone minyanya ya mbingano henefho kha vhupo havho, murengisi wa maluvha khathihi na u a rengisa henefho kha maraga wapo, Vho Mdakane vha na muloro wa u alusa bindu ḽavho.

Vho ṱalutshedza Vuk’uzenzele uri : “Pulane ya bindu ḽanga a si ya u ṱavha maluvha fhedzi fhedzi, ndi ṱoḓa hafhu na u ita wekishopho, u gudisa vhaṅwe vhathu uri maluvha a ṱavhiwa hani.

“A thi ṱoḓi u vha nṋe fhedzi ane a ṋetshedza maluvha kha maraga wapo.” 

Zwine a zwi ṱoḓa nga u ṱavhanya ndi greenhouse na sisṱeme ya u sheledza yo teaho, zwine hezwi zwa sumbedza ṱhoḓea ya themamveledziso u itela u shandukisa dzangalelo ḽawe uri ḽi vhe bindu ḽine ḽa nga aluwa ḽi tshi ya phanḓa.

Kha Vho Mdakane, lwendo ulwu lu fhira zwa u tou ita zwa makwevho fhedzi.

Vho fhedza nga uri : “U ṱavha maluvha, u ṱavha na u kovhana tshenzhemo yeneyo na vhana vhavho ndi zwithu zwi takadzaho vhukuma.

“Musi u tshi sedza kha lwendo lwa maluvha... musi a tshi tou simuwa, zwa uri mbeu dzenedzo ṱhukhu dzi mbo ḓi vha tshiṅwe tshithu tsho nakaho vhukuma – zwi a takadza nga maanḓa.”

U wana mafhungo nga vhuḓalo nga ha Vhalimi vha Izimbali, kha vha dalele siaṱari ḽavho ḽa Facebook: Izimbali Growers.

U wana mafhungo nga vhudalo nga ha Izimbali Growers, kha vha dalele siatari lavho la Facebook: Izimbali Growers