U manḓafhadza vhaswa nga zwikili

Kha tshitshavha tshine khatsho ha vha na ṱhoḓea ya mishumo kha vhaswa khathihi na zwikili nga u ṱavhanya, Mbekanyamushumo ya Mveledziso ya Vhutsila ha Vhaswa ha zwa u Fhaṱa na Khoro ya u Ḓiṅwalisa ha Vhafhaṱi vha Dzinnḓu ya Lushaka (NHBRC) yo no vha yone nḓila ya vhutshilo kha vhaswa vhane vha khou ṱoḓa u ḓivha hune vha ya, vhudziki, na zwikhala.

Kha vhanzhi, mbekanyamushumo iyi a i sokou vha fhethu ha u gudisa fhedzi, fhedzi ndi yone ine ya ḓisa tshanduko.

Zabrian Pieterse (35), muṅwe wa vhagudiswa vhe vha fhedza khoso ya u fhaṱa, o ri ngudo idzi dzo mu thusa u bva kha zwiito zwa u shumisa zwikambi na zwidzidzivhadzi nga nḓila mmbi.

Pieterse o amba uri: "Ndo vhifha muvhilini ndi tshe muṱuku nahone nda ḓiwana ndi tshi tea u litsha tshikolo. Nga murahu vhutshiloni, ndo ḓiwana ndo livhana na khaedu dza zwidzidzivhadzi na zwikambi. Nda ḓiwana ndi tshi tea u dzhia tsheo nga ha hune nda ṱoḓa vhutshilo hanga vhu tshi ya hone – u ḓidzhenisa kha iyi mbekanyamushumo zwo ntshandukisa vhukuma."

Vhagudiswa vha ngaho Pieterse vho ṱhaphudza ngudo dzavho fhaḽa kha Senthara ya Vhugudisi ya Tjeka ngei Randfontein, Johannesburg.

Maga aya o livhiswa kha u manḓafhadza vhaswa vha fhaḽa Ranndani Vhukovhela West nga vhugudisi ha thekhinikhala, zwikili zwa vhutshilo, na u vha livhanya na zwikhala kha sekithara ya zwa vhutsila.

Mbekanyamushumo iyi ya zwa Vhufhaṱi ya Vhaswa ye ya thomiwa nga tshifhinga tsha Ṅwedzi wa Vhaswa wa Fulwi 2025, ndi iṅwe ya mbekanyamushumo dza ndeme dza mishumo ya fhaṱa dza NHBRC. I ḓivhadza avho vhane vha khou shela mulenzhe kha nḓowetshumo ya zwa u fhaṱa nga kha vhugudisi ha musi mushumo u tshi khou bvela phanḓa, vhueletshedzi, na u tou ḓidzhenisa kha mushumo wone uṋe.

Vhaswa vha funzwa zwikili zwa thekhiniki zwi ngaho u fhaṱa, u pulasiṱara, na milayo ya u fhaṱa, khathihi na zwikili zwa vhutshilo hu tshi katelwa na mveledziso ya zwa mabindu. Nga kha khoso pfufhi na u ṱuṱuwedza mabindu, mbekanyamushumo i ita uri vhagudiswa vha vhe vhathu vho ḓilugisela kha mishumo ine ya nga vha ya tshifhinga tshilapfu kana u ḓithomela mabindu avho.

Kha Pieterse na vhaṅwe vhanzhi, tshipikwa zwino ndi u ḓidzhenisa kha zwa mabindu. Muṅwe we a ṱhaphudza pfunzo dzawe, Jaimie Xavier, u tama u vula khamphani yawe ya u fhaṱa.

Xavier o amba uri: "Mbekanyamushumo iyi yo kwama zwipikwa zwanga na vhumatshelo hanga. Ndo ita khumbelo ya thuso ya masheleni kha Dzhendedzi ḽa Mveledziso ya Vhaswa ḽa Lushaka nahone ndo lindela phindulo."

Kha Fatima Ferris wa miṅwaha ya 31, vhugudisi ho vha na mvelelo dzi shandulaho vhutshilo hawe.

“Ndi mme a si na munna wa vhana vhavhili, zwino ndi khou ṱoḓa u ita zwiṅwe zwithu zwine zwa ḓo ṋea vhananga vhumatshelo havhuḓi.”

Ferris u khou fulufhela u ḓo vha mulanguli wa khamphani yawe lune a ḓo fhedza o thola vhaṅwe vhathu. “Ndi ṱoḓa vhathu vha tshi vhuyelwa nga zwe nda guda.”

A si kale vhagudiswa vha tshi kha ḓi tou bva u pembelela zwe vha zwi swikela nga tshifhinga tsha vhuṱambo ha u ṱhaphudza pfunzo dzavho he ha ita uri hu vhe na miṅwedzi ya u shuma vhukuma khathihi na mveledziso ya muthu ene muṋe.

U wana mafhungo nga vhuḓalo nga ha Mbekanyamushumo ya Mveledziso ya Vhutsila ha u Fhaṱa ya Vhaswa ya NHBRC, kha vha dalele www.nhbrc.org.za.