Tshimedzi 2026 Khandiso ya 1

Papillon Organic Farm i khou shandukisa matshilo a vhathu nga kha mishumo ya zwa vhulimi

Vho Jeanette Ndamane

Vho Ruan Papillon Organic Farm i khou sika mishumo, u lima zwibveledzwa zwa oganiki na u shomedza vhaswa nga zwikili zwa ndeme ngei Kapa Vhubvaḓuvha.na Vho Marike Botha vhane vha vha vhaṋe vha bulasi vha khou ita mushumo wa zwa vhulimi vhe na ndivho, vha tshi ṱuṱuwedzwa nga bono ḽa u sika mishumo, u lima zwiḽiwa zwa oganiki na u ṋetshedza nyimele ine khayo vhaswa vha nga guda zwikili zwa ndeme.

Nga dzangalelo line vha vha naḽo khathihi na thikhedzo ine ya bva kha vha Zhendedzi ḽa zwa Masheleni a Mveledziso ya Mabindu Maṱuku (SEDFA), avha munna na mufumakadzi vha khou sumbedzisa uri vhulimi vhu nga vha bindu ḽi bvelelaho lwa tshifhinga tshilapfhu. Papillon Organic Farm, ine ya vha vhukati ha Jeffreys Bay na Humansdorp ngei Kapa Vhubvaḓuvha, yo no ḓi sika mishumo ya 20.

Papillon Organic Farm i netshedza zwibveledzwa zwa vhulimi zwitete, zwimela na maluvha ane a ḽiwa hu tshi katelwa na makumba a khuhu dzi songo valelwaho kha suphamakhethe dzapo, restoranthi na vharengi u bva kha vhengele ḽi re henefho bulasini. Vho Marike vha tenda uri vhubveledzi hapo ndi ha ndeme.

Avha munna na mufumakadzi vho vhuya vha dzula fhaḽa Mossel Bay kale nahone vho dzhia ndango ya bulasi iyi nga ṅwaha wa 2022 nga murahu ha musi vho dzhia tsheo ya u sendela tsini na muṱa wavho fhaḽa kha vhupo ha Kouga.

Vhuvhili havho, avha munna na mufumakadzi vho vha vha tshi tou vha na tshenzhemo thukhuṱhukhu kha zwa vhulimi ha vhubveledzisi, fhedzi vho vha vha tshi tenda uri vhulimi vhu nga swika hune ha fhira zwa u sokou tou vha na bindu.

Vho Marike vho amba uri dzangalelo la munna wavho kha zwa vhulimi ḽo engedzea nga murahu ha musi zwa u shuma nga u tou ḓiṋetshedzela hu si na malamba zwo swika he zwa vha sumbedza mbuelo khulwane dzine dza vha hone kha zwa vhulimi.

"[Vhulimi] vhu thola vhathu vhanzhi, vhu netshedza zwiḽiwa na u shumisana na mupo. Vhupo vhuṅwe na vhuṅwe vhu tea u vha na bulasi ine ya ṋetshedza zwibveledzwa zwa vhulimi zwitete kha tshitshavha tshapo,” hu amba Vho Marike.

Zwa u aluwa havho zwo konadzea nga mulandu wa u konḓelela na u guda mushumoni.

Avha vha muṱa wa ha Botha vho vha vha tshi ḓitika nga kushumele kwa u lingedza na u ita vhukhakhi, ṱhoḓisiso na u tou zwi ita kana u vhona nga maṱo vha tshi itela uri vha kone u pfhesesa uri ndi zwifhio zwine zwa shuma kha mavu ayo.

Vho dovha hafhu vha shumisa tshenzhemo ye vha i wana u bva kha vhashumi vhe vha shuma henefho bulasini lwa tshifhinga tshilapfhu, vhe nḓivho yavho ya bulasini iyo ya vha tshiko tsha ndeme tsha ngeletshedzo. Nga murahu vho swika he vha vhuelwa nga thikhedzo ye vha i wana u bva kha zwa vhushumisani vhu si na malamba, hu tshi katelwa na mueletshedzi wa zwa u lima zwimela zwa oganiki we a dalela bulasi iyo khathihi na u nea ngeletshedzo ine ya elana na yeneyo nyimelo yavho.

U eletshedza vhaswa 

Nga nnḓa ha u tshimbidza bindu ḽavho, avha vha muṱa wa ha Botha vha dovha hafhu vha sedzesa kha zwa u eletshedza vhaswa vhane vha ṱoḓa tshikhala tsho tsireledzeaho na ngeletshedzo.

Vhashumi vhane vha kha di vha vhathu vhaswa vha guda zwikili zwa u lima nga nyito zwine zwa nga u lugisela ndima dza u ṱavhela khadzo, u ṱavha miroho na u ṱhogomela zwimela.

Vho humbula nga ha munwe muṱhannga we a swika bulasini o sinyuwa nahone a sa langei, fhedzi nga kha ngeletshedzo na thikhedzo ye vha vha vha tshi dzulela u mu ṋea yone, o aluwa a vha mushumi a fulufhedzeaho we a ṋewa na vhuḓifhinduleli vhuhulwane.

Mashumele a bulasi iyi o vha o ḓisendeka kha zwa u bveledza zwibveledzwa zwa oganiki. Madzuloni a u ḓitika nga mishonga ine ya tou itwa nga vhathu. Papillon Organic Farm i ḓitika nga mutakalo wa mavu, bayodaivesithi na ndinganelo ya mupo.

"Bayodaivesithi a i sokou tou vha fhedzi tshithu tshavhudi; i dovha hafhu ya vha muraḓo wa ndeme wa tshigwada. Arali ri si na zwikhokhonono, zwihwalamuvula na ṋotshi, maluvha ashu a maṱamaṱisi a nga si bveledze mitshelo."

U itela u bveledza mavu ane a vha na mutakalo wavhuḓi, bulasi i ita manyoro ayo u bva kha mathukhwi a zwimela e a bveledzwa henefho ḓuluni ḽa u vhea zwibveledzwa. Vho Marike vho amba uri zwa u shumisa manyoro avho zwo khwinisa mbuelo yavho zwihulwane vhukuma nahone zwo dovha hafhu zwa thusa kha u fhungudza mathukhwi afho bulasini.

Thikhedzo i ṱuṱuwedza nyaluwo 

Thikhedzo i bvaho kha vha SEDFA yo thusa bulasi u renga ṱereṱere ḽine ḽa kona u hwala na nga phanḓa, line ḽa shumiswa kha u rembulusa na u ṱanganya thimbwanywa dza u ita manyoro.

Vha SEDFA vho dovha hafhu vha ṱumanya bulasi iyi na thikhedzo ya thekhinikhaḽa khathihi na vhugudisi ha tsireledzo ya zwiḽiwa. Hezwi nga murahu zwo swika he zwa mbo ḓi vha zwa ndeme vhukuma nga murahu ha musi vharengi vhane vha renga vha tshi itela u rengisa vha tshi vho ṱoḓa bambiri dza ṱhanziela.

 “Ro vha ri tshi ḓo vha ro xelelwa nga vharengi avho vhoṱhe arali ro vha ri songo wana tshikhala tsha vhugudisi ha tsireledzo ya zwiḽiwa musi ri tshi vhu ṱoḓa,” Vho Marike vho amba ngauralo.

Ngeletshedzo yavho kha vhalimi vhane vha khou bvelela ndi ya uri vha tea u bindudza kha vhathu.

"Musi u tshi bindudza kha mavu ane a vha na mutakalo wavhuḓi khathihi na tshigwada tsha vhashumi vho gudiswaho zwavhuḓi, zwithu zwavhuḓi zwi a tevhela. Vhathu ndi ndaka yashu khulwanesa, nahone tshigwada tsha vhashumi vho teaho ndi khonani yau khulwanesa kha budo heḽi," vho amba ngauralo.

Musi hu tshi itwa khumbelo ya thikhedzo, vha ṱuṱuwedza vhahumbeli uri vha dzhiele ntha maga eneo a u ita khumbelo.

"Kha vha vhone uri zwidodombedzwa zwavho ndi zwa vhukuma. Arali vha tshi tea u ṋetshedza pulane ya bindu, kha vha netshedze pulane ya bindu ya khwinesa ine vha nga kona. U bva afho, arali vha na tshigwada tsho khwaṱhaho tsha vhashumi vhane vha shuma navho nahone vhane vha vha vhashumeli vhavho, a hu tou vha na zwine vha nga si kone u zwi swikela". 

 

U wana mafhungo manzhi nga ha SEDFA, kha vha dalele: www.sedfa.org.za
U wana mafhungo manzhi nga ha Papillon Organic Farm, kha vha dalele: www.papillonorganics.co.za
General
Share this page