Vhoramitambo
vha ḽa Afrika Tshipembe vho wana mendele ya 15, ine khayo ha vha na ya ṱahe ya musuku, kha mitambo ya Vhugweṋa ha Ḽifhasi ya Muṱaṱisano wa Tug-of-War wa vhu30 ye ya farelwa fhaḽa Hartenbos, Mossel Bay.
Vhege ya vhugweṋa yo kunga thimu dza lushaka na kiḽaba dzi bvaho kha mashango a 16 nahone yo vha tshiga tsha u vhuyela ha muṱaṱisano uyu kha vunḓu ḽa Kapa Vhukovhela miṅwaha ya malo yo fhelaho nga murahu ha musi Ḓorobo ya Kapa yo vha yone ye ya fara mutambo wa Vhugweṋa ha Ḽifhasi ha Nnḓa nga ṅwaha wa 2018.
Mbekanyamushumo yo vula nga ḽa 16 Khubvumedzi nga muṱaṱisano wa Vhugweṋa ha Kiḽaba dza Federesheni ya Dzitshaka ya Tug-of-War (TWIF). Nga murahu ha zwenezwo vhatambi vho swika he vha imela mashango avho kha Vhugweṋa ha Ḽifhasi nga ḽa 18 na ḽa 19 Khubvumedzi, vha tshi khou ṱaṱisana kha khethekanyo dzoṱhe dza vhane vha kha ḓi vha vhaṱuku, vha re fhasi ha miṅwaha ya 23 na vhahulwane.
Kiḽaba dza Afrika Tshipembe dzo kuvhanganya mendele miṱanu ya musuku na mivhili ya siḽivhere nga tshifhinga tsha muṱaṱisano wo vuleaho. Hartenbos o wina kha khethekanyo ya 600kg ya Vhanna vha fhasi ha miṅwaha ya 23, ngeno Goudini o kunda kha muṱaṱisano wa 500kg wa Vhafumakadzi vha fhasi ha miṅwaha ya 23.
Drostdy A o wina kha khethekanyo ya Vhanna vhaṱuku vha 560kg, Tshikolo tsha Nṱha tsha Robertson tsho wana musuku kha mbambe ya 520kg ya Vhaṱuku ngeno Valsbaai A o vha nṱha kha khethekanyo yo Ṱanganelaho ya vha Fhasi ha Miṅwaha ya 23 vha vhuleme ha 560kg.
Thimu dza lushaka dza Afrika Tshipembe dzo engedza mendele miṋa ya musuku, mivhili ya silivhere na mivhili ya musuku. Mendele ya musuku yo ḓa kha khethekanyo yo Ṱanganelaho ya Vhanna Vhaṱuku vha vhuleme ha 560kg, Vhanna vha fhasi ha miṅwaha ya 23 vha vhuleme ha 600kg, Vhanna vha fhasi ha miṅwaha ya 23 vha khethekanyo yo Ṱanganelaho ya vhuleme ha 560kg na Vhanna Vhahulwane vha khethekanyo ya vhuleme ha 600kg.
Kittie Terblanche o bvela phanḓa na u khwaṱhisedza vhuimo ha shango nga murahu ha musi o nangiwa sa Ramitambo wa Nnḓa wa Mufumakadzi wa TWIF wa Ṅwaha nga murahu ha u nangwa nga vhadzulapo.
Minisṱa vha Muhasho wa Mafhungo a zwa Mvelele na Mitambo kha vunḓu ḽa Kapa Vhukovhela Vho Ricardo Mackenzie vho fhululedza vhoramitambo avho, vhaofisiri na vhadzudzanyi.
"Zwe nda zwi vhona ino vhege zwo vha zwi sa tou vha muṱaṱisano fhedzi. Ndo vhona vhuphu- rofeshinaḽa ha vhatambi na vhaofisiri, vhuḓikumedzeli ha vhadzudzanyi, u ḓihudza ha thimu dzine dza imela mashango adzo na vhuthu ha tshitshavha tshoṱhe tsha mutambo wa tug-of-war," Vho Mackenzie vho amba ngauralo.
“Kha kiḽaba dzashu dza Afrika Tshipembe na thimu dza lushaka ndi ri: Mashudu avhuḓi! U wina mendele ya 15, hu tshi katelwa na misuku ya ṱahe, musi vha tshi khou ṱaṱisana na dziṅwe dza thimu dza khwinesa ḽifhasini kha mavu a fhano hayani ndi mvelaphanḓa yavhuḓi vhukuma.”
Muhasho wa Mafhungo a zwa Mvelele na Mitambo wa vunḓu ḽa Kapa Vhukovhela wo bindudza masheleni a swikaho R1.5 miḽioni kha mitambo iyi ya vhugweṋa nga murahu ha miṅwaha mivhili ya u pulana na vhushaka ha tshumisano. Thikhedzo i vhumba tshipiḓa tsha vhuḓidini ha muvhuso wa vunḓu ha u bveledza nḓila dza mitambo u bva zwikoloni u ya kha muṱaṱisano wa dzitshaka.
Vho Mackenzie vho amba uri dzangalelo ḽa tshitshavha kha mutambo uyu ḽo engedzea vhukuma nga tshifhinga tsha mitambo iyi ya vhugweṋa, hune vidio dzavho dza TikTok dza khou kunga vhathu vha fhiraho 500 000.
"Musi u tshi ṋea mutambo pulatifomo yo teaho, vhathu vha a fhindula. Ndi khou tou vhona tshikhala tsha u bveledzisa mutambo wa tug-of-war zwi khagala, u kovhelana zwinzhi nga ha zwifhinga izwi zwi mangadzaho ngaurali khathihi na u ḓivhadza mutambo uyu kha vhathu vhane a vha athu vhuya vha u vhona," vho amba ngauralo.
Phresidennde wa Federesheni ya Tug-of-War ya Afrika Tshipembe Vho Luther Anton Botha vho amba uri u bvelela ha vhatambi zwo sumbedza “u ḓikumedzela vhukuma, u ḓiimisela na u shuma sa tshigwada”. Vho dovha hafhu vha khoḓa vhashumi vhe vha tou ḓiṋetshedzela vhane mushumo wavho wo shela mulenzhe muhulwane vhukuma kha u tshimbidzwa zwavhuḓi ha vhuṱambo uvhu.