Ṋeḓorobo vha
eThekwini Vho Cyril Xaba, vha kha ḓi tou bva u vula Bada ya u Ṱanganelana ya Eleventh Avenue yo ḓuraho masheleni a swikaho R312 miḽioni fhaḽa Clermont, kha ḽa KwaZulu-Natal, zwe hezwi zwa vha ḽiga ḽihulwane kha GO! Durban Integrated Rapid Public Transport Network.
Bada iyi ya ṱhanganelano ine ya wanala kha Dumisani Makhaye Highway, i vhumba tshipiḓa tsha ndeme khulwane tsha C3 Corridor ine ya ṱumekanya vhupo ha Bridge City na Pinetown. Thandela iyi yo dzudzanyelwa u fhungudza u tsitsikana ha zwiendedzi na u khwinisa zwa u enda kha dzingu iḽo.
Bada iyi ya ṱhanganelano ye ya fhela u fhaṱwa nga ṅwedzi wa Fulwi, i ṱumanya zwitshavha zwa Berkshire Downs, Clermont na KwaDabeka. Vhubindudzi uvhu ho livhiswa kha u khwinisa zwa u tshimbila zwavhuḓi ha vhuendi, tsireledzo dzibadani na tswikelo ya vhareili na vhae- ndelangaṋayo.
Musi vha tshi khou amba kha nyambedzano ya nyanḓadzamafhungo ya zwenezwino, Vho Xaba vho amba uri ḓorobo na vhashelamulenzhe vha kwameaho vho kona u tandulula thaidzo khulwane dze dza vha dzi tshi khou itisa tshilengo kha nḓisedzo ya tshumelo ya vhuendi ho ṱanganelaho.
“Ro swika he ra kona u pfesesa hone nga ha mafhungo a ndeme ane a ḓo ita uri thandela iyi i kone u ya phanḓa,” vho amba ngauralo.
Iṅwe ya thendelano dze dza swikelwa yo vha ya uri Ḓorobo khulwane i kone u renga mabasi a 22 a bada khulwane ya GO! Durban, ngeno vhatshimbidzi vha vhuendi ha nnyi na nnyi vha tshi ḓo kona u renga zwiendedzi zwa u ṋetshedza vhaṋameli nga kha Khamphani dza Matshimbidzele a zwa Zwiendedzi (dziVOC).
Ḓorobo khulwane i ḓo dzhena kha thendelano ya tshifhinganyana ya miṅwaha miraru na dziVOC, ha tevhela thendelano ya miṅwaha ya 12 ine ha ḓo ambedzaniwa nga hayo.
Vho Xaba vho amba uri hu ḓo tholwa vhashumi vha swikaho 75% u bva kha tshigwada tsha vhashumi vho xelelwaho nga mishumo, ngeno mbadelo dza ndiliso ya vhatshimbidzi vho kwameaho dzi tshi ḓo ḓisendeka kha ndeme ya bindu, hu tshi katelwa mbuelo dza zwino na dza tshifhinga tsho salaho kha ḽaisentsi dza u shuma.
Ḽiga ḽi tevhelaho ndi u thomiwa ha dziVOC, dzine dza ḓo ṋetshedza nḓila dza vhuṋe na ndangulo zwine ngazwo vhatshimbidzi vha ḓo kona u shela mulenzhe kha tshumelo. Thendelano vhukati ha Ḓorobo khulwane na dziVOC dzi khou lavhelelwa u sainwa nga tshifhinga tsha Ṅwedzi wa Vhuendedzi wa Tshimedzi.
Corridor C3 ine ya vha vhukati ha Bridge City na Pinetown i khou lavhelelwa u thoma u shuma nga ṅwedzi wa Nyendavhusiku 2026. Tshumelo dza Luṱa lwa u Thoma dzo salaho, dzine dza katela C1, C2, C9 khathihi na Tshumelo dza Phaḓaladzo dza Vhukati ha Ḓorobo, dzi khou lavhelelwa u ḓivhadzwa u bva kha kotara ya u thoma ya ṅwaha wa 2027.
Ḓorobo khulwane i ḓo dovha hafhu ya thoma u ṱanganya tshumelo dza mabasi dzo sabusidaiziwaho dzine dza vha hone zwazwino kha nethiweke ya GO! Durban vhukati ha ṅwedzi wa Nyendavhusiku 2026 na Ṱhafamuhwe 2027.
U swika zwino, eThekwini yo no bindudza masheleni a swikaho R9.7 biḽioni kha thandela ya GO! Durban. Mbekanyamushumo iyi ye ya lambedzwa nga Magavhelo a Netiweke ya Muhasho wa Vhuendedzi ha Nnyi na Nnyi wa Lushaka, yo tikedza mveledziso ya themamveledziso, zwiṱitshi, dzidepo na sisṱeme dza mashumele.
Thandela iyi yo dovha hafhu ya sika zwikhala zwa mishumo zwa 22 967, hu tshi katelwa zwa 11 767 zwa mishumo ya vhaswa, 3 677 ya vhafumakadzi na 231 ya vhathu vha re na vhuholefhali. Vhaṅwe vhagudiswa vha 25 vho khunyeledzaho pfunzo dzavho dza digirii ngeno vha sa shumi, vho swika he vha tholiwa nga kha mbekanyamushumo iyi.