EYEKHALA 2026 UHLELO 2

Umrhwebi waseThekwini wenza inkqubela emva kokufumana uncedo kwiNgxowamali exhasa iiVenkile zeSpaza

Written by Sihle Manda

Ukufumana UNkanyiso Eric Ngobese, umnini venkile yespaza eMlazi, K Section, eThekwini, ubonakalisa istokhwe asifumene ngengxowamali yokuxhasa iivenkile zespaza, iSpaza Shop Support Fund. Le Ngxowamali incedise ekongezeni impahla yakhe yevenkile, yomeleza imisebenzi eyenziwa lishishini lakhe yaza yaxhasa nokukhula kwalo kwixesha elizayo nasekudaleni imisebenzi ngokunjalo. Ifoto: IbonelelwekukaNkanyiso Eric Ngobese isitokhwe esixabisa iR40 000 sevenkile yakhe yespaza kungaphezulu nje kwentengiselwano yeshishini. Eli linyathelo elikhulu kuhambo lwakhe njengomrhwebi kwidolophu yaseThekwini.

Kutshanje uNgobese, oneshishini kwa-K eMlazi eThekwini ufumene inkxaso yesitokhwe esukakwiNgxowamali yeNkxaso yeeVenkile zeSpaza exabisa iR500 yezigidi, elinyathelo likaRhulumente elijolise ekwandiseni ukuthatha inxaxheba kweevenkile zespaza eziphantsi kobunini babemi boMzantsi Afrika kurhwebo lweevenkile ezisezilokishini nasezilalini.

Ethetha emva nje kokufumana isitokhwe, uNgobese uvakalise umbulelo ngenkonzo nenkxaso entle ayifumeneyo kule Ngxowamali.

“Ndiza kusisa evenkileni yam ukuze ndandise isitokhwe sam ndize ndiqinisekise nokuba ivenkile yam inesitokhwe esaneleyo,” utshilo.

Esi sitokhwe siquka iziselo ezihlwahlwazayo, iflawa, irayisi, iitshiphsi, amaqanda nezinye iimveliso eziyimfuneko ezifunwa rhoqo kwiivenkile zespaza ezilokishini.

KuNgobese, le nkxaso ibaluleke kakhulu.

“Lilonke ixabiso lesitokhwe endisifumeneyo lenza amaR40 000. Andizange ndicinge ukuba ngenye imini ndingathenga isitokhwe esixabisa imali enkulu kangaka. Eli linyathelo elikhulu kum yaye ndinombulelo omkhulu,” utshilo.

Emva kokufumana esi sitokhwe, wayelindele ukuba siza kumhlala malunga neeveki ezintandathu, nto leyo eza kunika ishishini lakhe isiseko esomeleleyo sokuqhuba urhwebo, ukwenza ingeniso nokucwangcisela ukukhula kwalo.

INgxowamali yeNkxaso yeeVenkile zeSpaza yasungulwa ngowama2025 ukuze ixhase iivenkile zespaza ezifanelekileyo nezinye iindawo eziphatha okanye ezithengisa ukutya. Le nkqubo ibonelela ngenkxasomali efikelela kwiR100 000 kwivenkile nganye, ingumxube wezibonelelomali neemalimboleko ezinenzala ephantsi.

Le nkxaso ibandakanya inkxasomali yokuthenga isitokhwe sokuqala, ukuphuculwa kweziseko zeshishini, izixhobo zokuphuhlisa ishishini nokusetyenziswa kweenkqubo zokubhatalisa (point-of-sale systems). Ikwanceda nabanini beevenkile ukuba bahlangabezane nemigangatho yococeko nemimiselo efunekayo, ukuze bakwazi ukubonelela uluntu lwabo ngeemveliso ezikhuselekileyo nezisemgangathweni.

Ukubaluleka kokuthobela imimiselo

Amava kaNgobese abonisa ukubaluleka kokuthobela imimiselo. Uthe weva ngale nkqubo nge-EasyPay, waza kamva waya eStop-to-Shop, apho kwakufuneka angenise isazisi sakhe, ubungqina bendawo ahlala kuyo namanye amaxwebhu axhasa isicelo sakhe.

Xa wayefaka isicelo semvume yokurhweba kuMasipala waseThekwini, kwafuneka afumane neleta evela kuceba wewadi yakhe. Indawo aqhubela kuyo ishishini nayo yahlolwa ukuqinisekisa ukuba ikulungele na ukurhweba, ze kwathi emva kweenyanga ezintandathu wayifumana imvume yokuthengisa.

Le nkxaso iye yaziqinisa izicwangciso zakhe zokwandisa ishishini lakhe.

“Esi sitokhwe siza kundinceda ndikwazi ukukhulisa nokwandisa ishishini lam. Njengoko ishishini likhula, ndiza kukwazi ukudala amathuba engqesho ndize ndiqeshe nabanye abasebenzi abongezelelweyo ukuze ndikwazi ukuhlangabezana nokwanda kwemfuno,” utshilo.

UNkanyiso Ngobese. Ifoto: IbonelelweNgoku uNgobese uqeshe abantu abane yaye unethemba lokudala amanye amathuba emisebenzi njengoko ishishini lakhe liqhubeka likhula.

Ivenkile yakhe ivulwa nge6:30 kusasa ize ivalwe ngentsimbi ye9 ebusuku, nto leyo ebonisa iiyure ezinde zokusebenza ezifunekayo ukuze ishishini lokuthengisa eliselokishini liqhubeke lisebenza ngempumelelo.

“Ingcebiso yam kubanini bamashishini amancinci kukuba mabalithande ishishini labo, balikhusele baze bagxile ekulikhuliseni. Ukuze ishishini liphumelele, kubalulekile ukuzingisa ukuze nabo ngenye imini bafaneleke ukuyifumana le nkxasomali,” utshilo.

Iivenkile zespaza eziphantsi kobunini babemi boMzantsi Afrika

KwekaCanzibe, iSebe loPhuhliso lwaMashishini amaNcinci lavakalisa ukuba likhulule inkxaso exabisa malunga neR179.6 yezigidi ngeNgxowamali, nkxaso leyo eye yanceda iivenkile zespaza ezingama2 369 ezifanelekileyo neziphantsi kobunini babemi boMzantsi Afrika kwilizwe lonke liphela.

Kwesi sixamali, iArhente yoPhuhliso neMali yaMashishini amaNcinci (SEDFA) ivumele izicelo ezili1 316 ezixabisa iR79.6 yezigidi, logama iNgxowamali yeSizwe yoXhotyiso (National Empowerment Fund) yona ivumele amashishini ali1 053 axabisa iR99.9 yezigidi. Xa ziphelele zizonke izicelo ezifunyenwe yile Ngxowamali zingama4 522, yaye ezingama-4 240 kuzo sele zivavanyiwe.

Nangona kunjalo, ukuthobela imimiselo kuseyingxaki enkulu.

Ngama58% kuphela abafake izicelo abanamaphephamvume oshishino asemthethweni okanye amaphephamvume exeshana akhutshwe ngoomasipala.

Inkxaso evunyiweyo ibandakanya ukuthengwa kwesitokhwe, izixhobo zokubhatalisa (point-of-sale devices), ukuphuculwa kweziseko zeshishini, inkxaso yesitokhwe kunye neenkonzo zokuphuhlisa amashishini.

UNgobese ububungqina bokuba, ngokufumana inkxaso nokubanomoya wokubangumthengisi, amashishini amancinci anganalo igalelo ekuphuhliseni uqoqosho lwasezilokishi nolwendawo ezisemaphandleni, ngokwenjenjalo alubeke kumanqwanqwa aphezulu uqoqosho lwezi ndawo.

 

Ngolwazi oluthe vetshe ngale nkqubo, tyelela: www.spazashopfund.co.za
Ukufumana uncedo oluthe ngqo malunga nezikhokelo zale nkqubo okanye ukubuza imibuzo, tsalela umnxeba ku 011 305 8080 okanye uthumele i-imeyile ku: spazafund@nefcorp.co.za.
Ukufaka isicelo, tyelela: https://systemsnew.sefa.org.za/SMMEPortal/
General
Share this page